Истанбул е град со 15,5 милиони жители каде 47,5% од домаќинствата вклучуваат деца, од кои 1,1 милион се на возраст под 5 години. Програмата Истанбул95 на Фондацијата Бернард ван Лер започна во 2017 година со амбиција да ги зголеми јавните трошоци во корист на малите деца и нивните старатели.
Истанбул се состои од 39 окружни општини, секоја со избран градоначалник и општинско тело и поголема метрополитенска општинска институција. Пилот-фазата на Истанбул95 склучи партнерства со четири окружни општини – Сарјер, Малтепе, Султанбејли и Бејоглу – за тестирање на нови услуги и подобрените јавни простори, со амбиција од самиот почеток за да во рок од две години ги пренесе лекциите на метрополитенско ниво. Оваа временска рамка добро се совпадна со локалните избори во 2019 година.
Суперпул се приклучи на Истанбул95 со цел да им помогне на општините партнери да изградат игралиште за мали деца во секој округ. Оваа скромна цел беше првиот чекор во воведувањето на агендата на малите деца во новите оддели на окружните општини. Додека некои оддели, како што се социјалните служби, беа свесни за услугите што може да ги обезбедат за мали деца и нивните старатели, другите – како што се јавни работи, или паркови и градини – не неопходно гледаа улога при создавање подобри градови за бебињата и малите деца . Истанбул95 создаде два извора за да им помогне да започнат да замислуваат: мапи и каталог на идеи.
Истанбул не е без игралишта; во последните децении многу се поставени низ целиот град, и секој од четирите окрузи има 50-100 игралишта во рамките на нивните граници. Мапите развиени од Универзитетот „Кадир Хас“ и Турската фондација за економски и социјални студии (ТЕСЕВ) ги позиционираа сите овие игралишта на мапи во позадина, кои го покажуваа бројот на деца во секое соседство, за да помогнат при проценка дали обезбедените услуги ги задоволуваат реалните потреби.
Мапите ги поделија децата по возрасни групи, врз основа на податоците од пописот, од раѓање – 4, 5-9 и 10–19 години. Дали населбите со најголемо население од мали деца имаа игралишта што ги задоволуваа нивните потреби? Не мора да значи.
Во суштина, опремата за игралишта е наменета за деца на возраст од 5 години и постари, кои веќе имаат развиено бруто моторни вештини. Сепак, потребата за игра и простори за игра започнува многу порано. Истражувањата покажуваат дека секоја нова вештина што ја стекнува бебето, од кревање глава до седење, до ползење, се усовршува преку игра, воспоставувајќи ги основите за развој на покомплексни вештини.
Игралишта за деца од раѓање до 3 години
Првата задача што Суперпул ја презеде беше создавање книга на идеи за простори за игра за децата и нивните старатели. Изданието истражуваше како може да се создадат можности за играње на јавни игралишта за секоја вештина која децата ја развиваат во текот на неверојатните први пет години од нивниот живот.
Играта во раното детство не бара да се постави скапа опрема на јавни простори. Потребна е посуптилна конфигурација на просторот и елементи како што се песок, вода, сенка и едноставна опрема за активности како што се балансирање, качување и скокање. Исто така, да се обрне внимание на дизајнот во смисла на удобноста и благосостојбата на негувателите е исто толку важно како и самата игра.
Најважниот предизвик со кој се соочивме при поставување на пилот-игралиштата беше процесот на набавки на партнерските општини. Дознавме дека нивните одделенија за паркови и градини имаат прилично систематизиран пристап кон дизајнот и одржувањето на игралиштата. Тендерите се доделуваат во редовни интервали во големи договори. Овие договори потоа им се даваат на подизведувачи – компании кои се одговорни за секоја компонента на едно конвенционално игралиште, вклучувајќи и растенија, поставување подови и опрема. Овие подизведувачи ефикасно се координираат, инсталираат опрема од каталози со широк спектар на опции за цени.
Работењето надвор од постојните каталози на производи и желбата да се постигне нешто поинакво од рамен под, создаде проблеми. Дури и со директните наредби на окружните градоначалници за изградба на овие игралишта, наидовме на отпор од техничкиот персонал на различни нивоа.
Безбедноста е најважниот аргумент во спротивставувањето на секој „неконвенционален“ дизајн на просторот за игра. На пример, дали е безбедно да се стави паднато стебло на дрво како елемент за игра? Кога се остава на индивидуалните претпочитувања, безбедноста може да стане многу тешко прашање за решавање. Од доста голема важност беше тоа што ние воспоставивме EN 1176 Стандарди за опрема за игралишта и поставување подови како основен документ на кој треба да се повикуваме кога ќе наидеме на конфликт. Овој европски стандард – прилагоден на локалниот контекст како ТС 1176 – е познат во Турција, но не се почитува строго. Согласувањето да ги следиме овие упатства овозможи експериментирање.
Повеќе од игралиште
Преку изградба на пилот игралишта, изградивме доверба и колективна визија. Процесот започнат заедно со нашите партнери беше поддржан од студиски патувања во Данска и Холандија и многу работилници со различни засегнати страни. Академските партнери како Универзитетот Богазичи и Универзитетот Кадир Хас се мобилизираа за обучување на персонал, и за раниот детски развој и за урбаниот дизајн.
Како што градевме доверба, исто така можевме да воведеме нови агенди како што се привремени активности за мали деца во постојните игралишта кои немаат провизии за бебиња и деца или тестирање на пристапноста до игралиштата со „ревизии на колички“. Секое ново искуство му помогна на поголемиот тим на партнери да станат посигурни дека може да сториме многу за да направиме подобар град за бебињата, малите деца и негувателите.
На локалните избори во 2019 година, потребите на децата во градот беа вклучени во кампањите на двајцата главни кандидати за градоначалник на Истанбул. Денес Истанбул има градоначалник кој повеќе пати постави рекорд спомнувајќи дека сака да работи за децата на градот, особено за најмалите. И сите партнери во Истанбул95, кои тестираа многу различни аспекти на она што е потребно да се направи за да градот им служи на своите најмали, воспоставија протоколи за пренесување на нивното знаење. Сцената е поставена за да се случат неверојатни работи.
Достапноста на овој напис за Прашања на Раното Детство на македонски јазик е овозможена од партнерската иницијатива на Фондацијата Бернард ван Лер и ISSA, во соработка со членот на ISSA „Здружение Мултикултура – Тетово“.
